courtfool.info
The court fool reveals
secrets behind world events
list of articles
StartListOfArticles

courtfool-favicon
Uitzonderlijke aanbieding:

Ivan Boyadjhiev, Confused perspective, 40 x 50 cm Ivan Boyadjhiev
Confused perspective
40 x 50 cm
Klik hier...




courtfool-favicon Nieuw:
Vreemd referendum in Nederland

Het vreemde Nederlandse referendum

courtfool.info new article Het vreemde Nederlandse referendum


courtfool.info favicon De geheimen achter democratieën:

De weg naar democratie

courtfool.info red key De weg naar democratie

courtfool.info red key Ons tweede referendum in 200 jaar

courtfool.info red key Het vreemde Nederlandse referendum

Het kippenparlement

courtfool.info yellow key Het kippenparlement


courtfool.info favicon De geheimen achter geld en banken:

lening
Als u hier even wilt tekenen, dan geef ik u een tegoed van 1000 euro en bent u mij 1000 euro plus rente schuldig.

courtfool.info red key Het banksysteem in het kort

betalingen wegstrepen
Met een piepklein beetje geld kunnen bankiers elkaar miljoenen betalen...

courtfool.info red key Geheimen van geld, rente en inflatie

courtfool.info red key Debet, credit, banco!

Canada's nationale schuld

Regeringen geven miljarden rente cadeau aan privé-banken...

courtfool.info red key Een verhaal over twee geldsystemen

courtfool.info red key Ad Broere:
Het Canadese volk wast de Bank of Canada de oren



falling banknotes

courtfool.info red key Privé-banken of overheidsbank. Een vergelijking.

courtfool.info red key Van staatsschulden naar staatsgulden

Fractional reserve bank

courtfool red key Bankcrisis? Hervorming!

Wall_Street_Bull

courtfool red key

flag UK   Banking explained:
the Derivative Scam



courtfool.info favicon De geheimen achter de euro:

De waanzin van de euro

courtfool red key De waanzin van de euro

Zware euro

courtfool.info red key Uit de euro, en dan?

Hongerige euro

courtfool.info red key ESM, de nieuwe Europese dictator

YouTube: De nieuwe Europese dictator

courtfool TouTube key YouTube: ESM rooft de schatkisten leeg in 3'51''

Blijf rustig! Wij bouwen Europa!
Blijf rustig! Wij bouwen Europa!

courtfool.info red key ESM, een staatsgreep in 17 landen

courtfool.info red key

Als de pers zwijgt
Heren, ik vertrek naar Brussel. Daar mag ik net zo veel geld uitdelen als ik wil. Ik reken op jullie discretie, als jullie begrijpen wat ik bedoel...

courtfool.info red key Als de pers zwijgt

Hoogverraad in het parlement
Het parlement stemt voor de bankiers, niet voor het volk...

courtfool.info red key Hoogverraad in het parlement

Zeus verkrachtte Europa

courtfool.info red key Zeus verkrachtte Europa

courtfool.info red key ESM: hoe de Goldman Vampier Europa veroverde

NAVO redt euro in Libië

courtfool.info red key NAVO redt euro in Libië

Obama en Sarkozy in Lybië
Obama en Sarkozy in Libië

courtfool.info red key Hillary Clinton's emails over Libië

Euromania

courtfool TouTube key EUROMANIA by Peter Vlemmix

Ascensao_e_queda_do_euro

Autores:
Rudo de Ruijter
Yannis Varoufakis
Costas Lapavitsas
James K. Galbraith
Gerard Dunénil
Michael Hudson
Ed Dolan
Jacques Nikonoff
Jean-Claude Paye
Eugénio Rosa
Jorge Figueiredo

courtfool.info favicon Spaargeld:

Waarom je spaargeld van de bank halen?

courtfool.info red key Waarom je spaargeld van de bank halen?

Lache bij de ING...

courtfool.info yellow key Geld terug! Of we halen de politie erbij!


courtfool.info favicon Pensioenen:


Nederlandse pensioenfondsen Wereldkampioen

courtfool.info red key Nederlandse pensioenfondsen Wereldkampioen


courtfool.info favicon De geheimen achter de oorlog in Irak:

Kosten, misbruik en gevaren van de dollar

courtfool.info red key Kosten, misbruik en gevaren van de dollar

courtfool.info yellow key Iraq Memorial


courtfool.info favicon De geheimen achter de oorlog in Afghanistan:

Pijpleidingen naar 11 september / WTC

courtfool.info red key Pijpleidingen naar 11 september


courtfool.info favicon De geheimen achter de beschuldigingen tegen Iran:

Overval op de nucleare brandstofmarkt

courtfool.info red key Overval op de nucleaire brandstofmarkt

courtfool.info yellow key Israël van de kaart vegen?


courtfool.info favicon Afscheid van de groei:

Wereldbevolking en energie

courtfool.info red key Wereldbevolking en energie

Energy Import Dependency

Energie-crisis: Keerpunt van de mensheid Energie-crisis:
Keerpunt van de mensheid



courtfool.info favicon Feiten en leugens over het klimaat:

Klimaat-top Parijs

courtfool.info red key De Parijse Klimaat-conferentie 2015

Het klokwerk van de aarde en de zon

courtfool.info red key 1: Het klokwerk van de aarde en de zon

De activiteit van de zon

courtfool.info red key 2: De activiteit van de zon

CO2, paniek, beweringen en fraude...

courtfool.info red key 3: CO2, paniek, beweringen en fraude...


courtfool.info favicon Geheimen bloot leggen:

Sleepwalking

courtfool.info yellow key Burgers wakker schudden?

Burgerinitiatief Ons Geld

courtfool.info yellow key Burgerinitiatief Ons Geld


courtfool.info favicon Humor:

Demonstratie in Draguignan

courtfool.info yellow key Protest in Draguignan

Cartoons

courtfool.info red key Cartoons


Verdragen:


Treaty establishing the European Union Treaty establishing the European Union (EU)

TFEU Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU)

Amendment article 136 TFEU Amendment article 136 TFEU

First version of the Treaty establishing the European Stability Mechanism First version of the Treaty establishing the European Stability Mechanism (ESM)(not ratified)

ESM Treaty establishing the European Stability Mechanism (ESM)

TSCG Treaty on Stability, Coordination and Governance in the economic and monetary union (TSCG)

Vienna Convention on the Law of Treaties 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties 1969


Wil je weten wie artikelen van de hofnar gepubliceerd hebben? (Wereldwijd meer dan 500 sites...)

Publishers

StartPublishers



11 Septiembre 2001
24h Gold
321 Energy
Aardewerk.be
Academie-Gaullisme
Ad Broere
Advivo.com.br
Afghan.nl
Aftershock.su
Albe.ru
Aldeilis
Alexander's Gas and Oil
Alex Constantine's 9/11 Truthmove
Alfa Kappa
Aljazeera Com
Aljazeera Info
Altea te quiero verde
Alter du Lot
Alter Info
Altra Informazione
American Chronicle
American Iranian Friendship Committee
Amsterdam Post
Anarchiel
Andalous.ma
Anonymous France
Anovis Anophelis
Antifascist Encyclopedia
Apocalypse Total
Apollo Solaris
Aquarius Age
Argusoog
Arianna Editrice.it
ArmonyaX
Articles du jour
Artikel 7 Nu
At-Park / АТ-парк
Atlas Vista Maroc
Au bout de la route
Avant de voter
Averdade vos libertara
Avicennesy
Avizora
A voz do povo
Baltimore Chronicle
Bankiv Tomske.ru
Banque publique .be
Beaujarret 50'z
Beez Libre Info
Before it is news
Belém Livre
Bernard Sady
Bezformata.ru
Biflatie.nl
Blogapares
Blog Chalouette
Blog Chatta.it
Blog économique et social
Blogg.org
Blog World-citizenship
Bobo in Paraguay
BOINNK!!!
BouBlog
Brasilianas.org
Brood en spelen
Bullion Management Group
Burbuja.info
Business-Gazeta.ru /
БИЗНЕС Online
Cafe 415
Candombeando
Cantv
Carla Noirci's Log
CASMII
Caveat emptor
CawAilleurs
CDU Arouca
Cenex.com.ua
CGT Santé 46
Chatta it
Chris Roubis
Chiado Editora
Chris Roubis
Cogito ergo sum
Collectif de Remises En Causes de Besançon
Come Don Chisciotte
Comité Valmy
Conscience Citoyenne Responsable
Contre-Info
Correio Progressista
Corriera della Notte
Cosenostrea casanostra
Counter Currents
Crash Debug fr
Crise Systémique Globale
Critical Trend (bg)
Criticamente
Cross-Cultural Understanding
Dagboek van een belegger
Daily Motion
Daily Times
Dandelion Salad
Dazibaoueb
Déborah 33 Epée
De Echte Denker
De Kelderlander
De Lange Mars
Démocratie réelle Nimes
De Waarheid Nu
Démocratie capitaliste
Démocratie Réelle à Nimes maintenant
Démocratie royale
Democratische Partij v Solidariteit
Denissto.eu
De Reaguurder
De Vrije Chroniqueurs
Dialogue & Démocratie Française
Diário Liberdade
Diatala.org
Digitale Stad Eindhoven
Dimensional Bliss
Dire Giovani
Dissident News
Dit kan niet waar zijn.eu
Diário de Notícias - Cartaz
Djamazz Centerblog
Dolezite.sk
ДОТУ.org.ua / Dotu.org.ua
Double Standards
Dove sono le ragazze
Doy Cinco
Dreamdash
Dutch Amazing Nieuws
Dwarslezing
E.J. Bron
Earth Matters
Económico Fórum pt
Economics Kiev /
Мировая и рыночная
экономика
Статьи и книги

EC-planet
Eco-Humanisme Radical.org
Edelmetaal.Info
Educate Yourself
E-Foro Bolivia
Égalité & Réconciliation
Eindtijd in beeld
Élections Algérie
EliteTrader.ru / Элитный Трейдер
El Libre Pensador
Elkhadra
Eltimir / Елтимир
End the ECB
End US Militarism
天涯社区 /
(End of the world community)

Enrico Sabatino
Entrelector
Es.Sott.net
Etienne Chouard
EU Alert
Europe 2020
Europlouf
Eurostaete eu
Eva Anárion
Evolution de notre civilisation
Facebook
Fai te
FCCI
FDESOUCHE
Ferra Mula
Filosofia e Tecnologia
Fimdostempos.net
Finanza.com Blog
Finanza Online
Focus στην Οικονομία
Folha diferenciada
Fortune F. Desouche
Forum démocratique
Forum des Alternatives.org
Forum.for-ua.com
Forum Mondiale della Alternative
Four Winds
Francisco Trindade
François de Siebenthal
Free Minds
Freedom Bytes
French News Online
French Revolution
Fronte di Liberazione dai banchieri
FTU.su
Fugada YouTube Forum
Future Fast Forward
Gabriele van Doorn
Geen Flauwekul
Generaal Pardon
Geografia e Luta - Prof. Mazucheli
Geopolitica blog
George Orwell Werkgroep
Gest Credit
Gianfranco Vizzotto
Gino Salvi
Global Echo
Global Economic Intersection
Global Faultlines
Global Order
Global Research
Global Systemic Crisis
Golden Heart
Gorod.Tomsk.ru
Город.Томск
Goto 2012
Goudstaven-goudstukken
草根金融服务社 /
(Grassroots Financial Service)

Grioo
Guerre Libre Info.org
Henry Makow
Het echte nieuws.be
Het uur van de waarheid
Hidden Mysteries
Ho visto cose che voi umani
Holland 4 MPE
Ho visto cose che voi umani
Hubbert Peak
Huffington Post
Iceberg Finanza
Il nodo gordiano
Imperiya / Империя
Indebitati
Indymedia
Indymedia Portland
Info Guerilla
Infomare Per Resistere
Information Clearing House
Informazione in Rete
Infos différentes
Infowars Ireland
Institute of Evolutionary Economics
Instituto Reage Brasil
Intellezione
Intermarket & more
International Business Times
InvestGraf
Investors Hub
Iran Blog
Iran Daily
Iran File
IRIB Iran French Radio
Irish Public
Irish Timez
Islam City
Isxys / ΙΣΧΥΣ
Ivan Mutov
Jean Marie Lebraud
Joomla
Joop.nl
Jornal Fraternizar
Jornalggn.com.br
Jose Joa Net
Josè Maria Salvador
Journal la Mée
Journal Milénio
Journaux de Guerre
Kanie Tistory
Klein Paradijs
Klepsudra
Kollinos
Komitet / Комитет
Kostarof
L'éveil 2012
L'Observatoire de l'Immo
La banlieu s'exprime
Lanet Kiev
Las razones de Aristófanes
LeaksFree.com
Le Banquier Garou
Le Blog d'Eva
Le Blog de Nicole
Legion 5-9
Legio Victrix
Le Lot en Action
Le Metropole Cafe
Le Monde du Sud
Le Partisan de Gauche
Le Post
Les Indignés
Les moutons enragés
Leugens
Lettre d'Informations Stratégiques Internationales
Liberamenteservo.it
Libertatum
L.I.E.S.I.
Lit Corner
L'Olandese volante
Luminária
Macua Blogs Moçambique
Manifeste pour un débat sur le libre échange
Mapeni School
Marianne2
Marista Urru
Market Oracle cn
Market Oracle co.uk
MasterNewMedia
Mathaba News
Maurício Porto
Max 1967
Maxi News
MBM Hautetfort
Mecano Blog
Melochi
Mens en Politiek
Mercato Libero News
Metropolis
Mga Diskurso ni Doy
Michel Collon Info
Middle East Online
Mondialisation Ca
Moneyfed.com
Money Files
Mouvement Politique d'Éducation Populaire
Na Sombra.org
Nato nella tana
Natural Money
Nervyoko-bis
Newropeans Magazine
News Follow Up
Newzz in Ukrain
Niburu
Nieuw-Nederland
Nieuws-Flash
Norma Tarozzi
Nota.to-p.net / НОТАРИАТ
Notizie Libere
Notizie Silcea
Nous les dieux
Novusordoseclorum
NucNews
Nya Politiken
Ocastendo Blogs
Occupy Amsterdam
Occupy Network tv
Oil Crisis
Olo's Ramblings
Oko-planet.su / Око Планеты
Onderzoek 9/11
One Base.com
Ons geld
Ontdek Islam
Openbare Bank be
Os Bárbaros
Osservatorio Sovranità Nazionale
Osvaldo Bertolino
Our World / НАШ МИР
Oxygene.re
Pakistan News Service
Palestine - Solidarité
Panier de Crabes
Paper Blog fr
Paperless Korea
Paraguay Tistory
Partage dialoguer avec jean loup
Parti de Gauche 34
Partido Comunista Brasileiro
Patrice Mars
PCF Bassin
PCF Cap Corse
Peace by Truth
Peak Oil .pl
Pensare Liberi News
Perunica
Peter Pan's Paradijs
Philippe Vedovati
Pintxo
Planeta Caos
Planete Non Violence
Plein Overheid
Politics & Current Affairs
Portal Luis Nassif
Portland Independent Media Center
Post Jorion
Post Switch
Pragmatic Economist
Pravda / Правда
Primavera do 11
Project for the Old American Century
Prova Final
Quo Fata Ferunt
Raise the Hammer
Ravage Digitaal
Rayven
Real Infos
Real Wealth Society
Recuperare Credit
Relapsing Fever
Resistance
ReRuBabs
Resistance 71
Résistance FR
Resistenze.org
Resistir Info
Resurs.by
Revolta Total Global
Robin Good
Rodon
Rol Club
Rue 89
Rus Nevod
Sahar TV Iran
Saura Plesio
Seigneuriage Blogspot
Sempre Vigili!
Shem.se
Siddharth Varadarajan
Signoraggio.it
Silver and Gold Shop
Silver Bear Cafe
Sociale Databank Nederland
Sociale Driegeleding
Sociologias
SOS-crise
Sott.net
Soutenir l'Afghanistan
Spartacus.info
Spazio Forum
Spiegelbeeld
Spraakloos
Sprookje Nieuws
Stampa Libera
Star People
Stienster Blogspot
Studien von Zeitfragen
Stop de bankiers
Storyo.ru / Страницы истории
Suciologicus
Sustainocratie
Svobodnoslovo / Свободно слово
Tegen Onzin
Textos A Voz do Povo.pt
The Movement
The People's Forum
The Pragmatic Economist
The Voice of Wakker Holland
The Wild, Wild Left
Tijdgeest Magazine
Time For Change
Tim's Journal
Toine van Bergen
TomskNet.ru / Город.Томск
To-p.biz
Top-débats.info
Tora Yeshua / תורה־ ישוע
Trademan.org
Transatlantic Information
Exchange System
Transition Town Breda
Transcom Se
Triplo II
Truth Spring
Truth Move 9/11
Tunisia Today
Uitpers
UKIP Hillingdon
Um Novo Despertar
Uruknet Info
Verborgen Nieuws
Vermelho.org.br
Verontruste Moeders
Veterans for America
Video data bg
Viewzone Magazine
Vilistia
Visionair.nl
Vision Démocrate.net
V-Kontakte.ru / Вконтакте
Voix dissonnantes
Voprosik / Вопросик
Voy Com
Vrijspreker
Vues du monde
Vyacheslav Burunov
ВячеславБурунов
Wake Up From Your Slumber
Wakkere Mensen
Wall Street Pit
Want to know .nl
War and Peace / война и мир
Waterput klassiek
We Are Change Holland
We Are Change Rennes
Welcome Back UZ
Werkgroep George Orwell
What really happened
Wij worden wakker
Wiki Strike
Wisdia Encyclopedia
Worldissue Blog bg
World Prout Assembly
Wroom.ru
YouTube
ZakonVremeni.ru
ЗаконВремени
Zebuzzeo
Zé Povinho no século XXI
Znanie-Vlast.ru
БезФормата.ru

Since 2006 the sites here above have published one or more of the court fool's articles. Some seem to be out of reach today, either because these websites or pages do not exist anymore, or because of other causes. To compliment them, I have chosen to keep them in the list.
Rudo de Ruijter

courtfool-faviconSpeciale bedankjes aan:

Christine, Corinne, Francisco, Evelyne, Françoise, Gaël, Peter, Ingrid, Ivan, Krister, Jorge, Marie Carmen, Ruurd, Sabine, Lisa, Sarah, Valérie & Anonymous...

courtfool-favicon Bedankjes voor vertalingen aan:

StartTranslators

Alter Info
Carlo Pappalardo
Come Don Chisciotte
Ermanno di Miceli
Ivan Boyadjhiev
Jorge G-F
Lisa Youlountas
Jose Joaquin
Manuel Valente Lopes
Marcella Barbarino
Marie Carmen
Mary Beaudoin
Michel Ickx
Михаил
Natalia Lavale
Nicoletta Forcheri
Peter George
Resistir Info
Traducteur sans frontière
Valérie Courteau

StartJoinTranslators
Decrease text size
Increase text size

 

Debet, credit, banco!

Rudo de Ruijter,
Onafhankelijk onderzoeker,
Nederland

In “Geheimen van geld, rente en inflatie” [1] heb ik veel dingen over de banken verklapt. Toch hadden veel lezers nog vragen over de manier waarop banken geld maken. Dat is niet zo verwonderlijk, want dat is inderdaad iets waar je oren van gaan klapperen. Sommige mensen kunnen het niet geloven. Zoiets kan toch niet?

In dit artikel gaan we dat geld maken haarfijn uit de doeken doen. Voor de duidelijkheid, banken maken wel geld, maar geen bankbiljetten. Alleen de centrale bank mag bankbiljetten drukken. Gewone banken doen het simpeler. Die maken geld door getalletjes op bankrekeningen in te typen en lenen dat uit. En op dat uitgeleende geld innen ze rente. Zo wordt de bank rijk.

Bankieren is dus een leuk spel. Maar zoals bij elk spel, gelden er wel spelregels. Die worden bepaald door de centrale bank. Dat wil niet zeggen, dat alles dan altijd gladjes verloopt. Dat het soms flink fout kan gaan, zien we aan de huidige kredietcrisis. Daar komen we zo nog op terug.

Maar laten we eens kijken hoe het bankieren in z’n werk gaat. Bankieren is vooral een kwestie van boekhouden. Ik vind boekhouden saai, dus ik laat alleen de leuke dingen zien. Hier zie je eerst even een voorbeeld van de boekhouding van een bank, om precies te zijn, van de balans.

bank-balans

Om het eenvoudig te houden heb ik er niet alles op gezet. Aan de linker kant, de debet kant, staat wat de bank heeft, de bezittingen. Bij een bank noemen ze dat activa. Aan de rechter kant, de credit kant, staat wat de bank verschuldigd is aan anderen. Dat zijn de passiva. Aan deze kant vind je ook wat verschuldigd is aan de eigenaren van de bank, het Eigen vermogen, ook wel Kapitaal genoemd. Wanneer je van alle bezittingen alle schulden aftrekt, dan hou je het Eigen Vermogen over.

(Bij een bank zijn de getallen zo groot, dat op de balans de laatste drie cijfers meestal worden weggelaten. Je moet dan alle getallen met 1000 vermenigvuldigen.)

Nu gaan we de bankier eens aan het werk zetten en kijken hoe hij dat allemaal doet. Het is niet nodig aldoor de hele balans te zien. We zullen telkens het stukje bekijken met wat er verandert. Voor het gemak gaat het hier om kleine bedragen. In het echt zijn ze veel groter. Ook zullen we de belangrijkste spelregels bespreken. We beginnen eenvoudig.

Bank neemt bankbiljetten in bewaring

Jan heeft 1000 euro aan bankbiljetten en brengt die naar de bank. De bankier zegt “dank u wel” en schrijft de 1000 euro op de balans bij de bezittingen van de bank. Bankbiljetten in kas, + 1000 euro.

bank-balans 1

Maar de bank zal het geld ook een keer terug moeten betalen. De bank heeft dus ook een schuld aan Jan. De bankier schrijft bij de schulden van de bank: Betaalrekening Jan: + 1000 euro.

Zo komen veel klanten hun geld op de bank zetten. Uit ervaring weet de bank, dat veel klanten het meeste geld voor langere tijd op de bank laten staan. Dagelijks gaat er weliswaar wat vanaf, maar komt er ook weer bij. De bank heeft dus meer bankbiljetten in kas dan ze dagelijks nodig heeft.

De bank gaat nu de bankbiljetten die ze niet dagelijks nodig heeft gebruiken om een lening te verstrekken. Daarmee kan ze immers rente innen. En hoe meer ze uitleent, hoe meer rente ze int. Maar ze moet er wel voor zorgen, dat ze genoeg in kas houdt, voor het geval Jan op komt dagen om geld op te nemen. En als Jan niet komt, dan komen er beslist wel andere klanten geld opnemen. Hoeveel moet de bank nu in kas houden? Wel, dat wordt in de meeste landen door de centrale bank bepaald. Bij voorbeeld in de VS: [2, geldt niet meer] “voor al het geld op de betaalrekeningen moet de bank minstens 10% kasreserve hebben.” Dus, van de 1000 euro van Jan, mag de bank 900 euro uitlenen. (In Europa varieert de liquiditeit per land, van ongeveer 2% tot 25% [3])

Bank leent bankbiljetten uit

Piet wil een laptop kopen en vraagt een lening van 850 euro. De bank leent Piet 850 euro in bankbiljetten. De klanten die geld lenen komen onder debiteuren te staan (zij staan in de schuld van de bank = de bank heeft vorderingen op hen)

bank-balans 2

Hé, hoe kan dat nou? Er was eerst maar 1.000 euro en nu heeft Jan 1.000 euro en Piet heeft 850 euro. Ja, zo worden we bij de neus genomen. De bankier tovert die 850 euro gewoon uit zijn hoed. Jan heeft nog gewoon zijn 1.000 euro op z’n rekening staan en Piet heeft nu 850 euro waar hij rente over moet betalen. Debet, credit, banco!

Dit is dus het geheim van de bankier. Je leent geld uit en doet alsof je het nog steeds hebt!

Nu hoef je je bankier niet boos aan te kijken. Die manier van bankieren is historisch gegroeid. Eigenlijk komt die voort uit de tijd van de goudsmid. Er waren toen nog geen bankbiljetten, maar bewijsjes voor goudstukken, die gebruikt werden als bankbiljetten. De goudsmid verstrekte leningen in de vorm van bewijsjes. Het geheim van de smid was, dat hij meer bewijsjes uitgaf dan hij goud had.

De goudsmid

In de tijd, dat de mensen nog met gouden munten betaalden, gaven veel mensen deze munten in bewaring bij de goudsmid en betaalden hem daarvoor een kleine vergoeding. Hij was toendertijd de enige die een veilige kluis had. De mensen kregen van de goudsmid een ontvangstbewijsje, waarmee ze hun goud later weer op konden halen. Maar de mensen gingen die ontvangstbewijsjes gebruiken om mee te betalen. Dan hoefde je niet met je goudstukken over straat. Wie zo’n bewijsje ontving kon de goudstukken immers bij de goudsmid ophalen, als je dat wilde. Met het bewaren van goudstukken werd de goudsmid slapend rijk.

Ook kwamen er steeds vaker mensen geld van hem lenen. Maar in plaats van goudstukken mee te nemen, lieten ze die liever in de kluis liggen en vroegen daarvoor in de plaats een bewijsje. Voor de lening ontving de goudsmid rente. Aanvankelijk leende hij alleen zijn eigen goudstukken uit. (Dat wil zeggen: hij leende bewijsjes uit met zijn eigen goud als onderpand.) Maar toen er steeds meer mensen geld van hem wilden lenen, begon hij te steggelen. Hij begon bewijsjes uit te lenen van goudstukken, die zijn klanten in bewaring hadden gegeven. En die hadden voor hetzelfde goud al een bewijsje gekregen. De goudsmid leende zo steeds meer bewijsjes uit en inde steeds meer rente. En zolang er maar niet te veel mensen tegelijk hun bewijsjes tegen goudstukken wilden inwisselen, merkte niemand daar wat van.

Lege kluis

Zo gaat het nu nog steeds. Iedereen heeft bedragen op zijn betaalrekening staan en zolang er maar niet teveel mensen tegelijk hun geld op komen eisen, dan merkt niemand, dat de kluis zo goed als leeg is. Bijna al het geld is uitgeleend. Veel mensen denken nog steeds, dat de bank rijk is en haar eigen geld uitleent. Nee dus, de bank zelf heeft daarvoor geen geld. De bank leent altijd het geld van de andere klanten uit. (Dat wil zeggen, voor zover de lening uit contant geld bestaat, want anders krijgt de lener geen geld, maar een tegoed op zijn rekening. Lees maar verder.)

Door die bijna lege kluis dreigt natuurlijk altijd het gevaar, dat de bank niet genoeg geld heeft om de nodige betalingen te doen. Zoals ze dat in de kredietcrisis zo mooi zeggen, de bank heeft dan een liquiditeitsprobleem. Daarover later meer.

Met de tovertruc geld vermenigvuldigen

Onze Voorbeeld Bank heeft dus dank zij de storting van 1.000 euro van Jan, 850 euro bijgemaakt om uit te lenen aan Piet. Laten we eens kijken, wat met die 850 euro gebeurt.

bank-balans 3

Piet koopt een laptop en de winkelier brengt de 850 euro naar zijn bank, Bank B. De bankier zegt “dank u wel” en schrijft de 850 euro op de balans bij de bezittingen van de bank. Bankbiljetten in kas, + 850 euro. Maar de bank zal het geld ook een keer terug moeten betalen. De bank heeft dus ook een schuld aan de winkelier. De bankier schrijft bij de schulden van de bank: Betaalrekening  Computerwinkel: + 850 euro.

Bank B. moet minstens 10% kasreserve aanhouden voor de 850 euro die er op de betaalrekening is bijgekomen. Dat is 85 euro. Van de 850 euro kan Bank B dus maximaal 765 euro uitlenen.

bank-balans 4

 Bank B leent 750 euro aan Wim, die er een fiets mee koopt. De fietsenhandelaar brengt de 750 euro naar Bank C. Van de 750 euro kan bank C maximaal 675 euro uitlenen. En zo gaat het verhaal maar door met telkens iets kleinere bedragen.

Zo gaan de bankbiljetten van Jan achteréénvolgens naar de Voorbeeld Bank, naar de computerwinkel, naar Bank B, naar de fietsenhandel, naar bank C en zo verder. En elke bankier die de bankbiljetten maar even in z’n vingers krijgt kan er weer een nieuwe lening bij maken. En uiteindelijk kunnen de 1000 euro van Jan aanleiding vormen voor heel veel nieuwe leningen, verspreid over heel veel banken, die daar heel veel rente mee innen.

Alle banken samen

Wanneer alle banken het maximum uit zouden lenen wat ze mogen uitlenen, dan had onze Voorbeeld Bank 900 euro uitgeleend, de volgende bank 90% van 900 = 810, de volgende 90% van 810 = 729 enz. en zouden de banken samen met de 1.000 euro van Jan 9.000 euro aan leningen kunnen verstrekken!

bank-balans 5

Gelukkig lukt dat de banken tot nu toe nog niet. Daar zou heel veel tijd voor nodig zijn en de gemiddelde lening duurt niet zo lang. En wanneer een lening afbetaald wordt, verdwijnt het bedrag weer van de balans. Maar ook als ze de 1.000 euro van Jan maar enkele keren weten te vermenigvuldigen, krijgen ze daarmee dus meerdere keren rente. Jan zelf heeft een betaalrekening en krijgt daar niks van. Hij moet zelfs kosten betalen voor overschrijvingskaarten en bankpasjes.

(Het maximum van 9.000 euro geldt bij een kasreserve van 10%. Bij een kasreserve van 2% is dat 49.000 euro!)

Jongleren met betalingen

Maar als de bank het geld op de betaalrekeningen niet heeft, dan kan ze er toch ook niet mee betalen? Dan is het toch geen geld? Dat klopt. Van de 1000 euro van Jan zijn bij onze Voorbeeld bank nog maar 150 euro over en bij bank B. 100 euro. Een bank zou dus nooit het totaal van alle bedragen op de betaalrekeningen in één keer uit kunnen betalen als de rekeninghouders opdracht zouden geven om het op rekeningen van andere banken te storten of om het contant uit te betalen. Als dat geld echt bestond, dan zou de bank dat natuurlijk wel kunnen. De bank heeft voor al die bedragen op de betaalrekeningen maar een klein beetje echt geld, waarmee ze de betaalopdrachten van haar klanten uit kan voeren. Dat is het beetje wat ze niet uitgeleend heeft, de kasreserve.

En wanneer de bank dat kleine beetje echte geld gebruikt heeft om voor haar rekeninghouders betalingen te doen aan rekeninghouders bij andere banken, wat dan?

Dan komen er wel weer betalingen binnen, die rekeninghouders van andere banken doen aan rekeninghouders van onze bank. En onze bank gebruikt dat beetje dan weer om de volgende betalingsopdrachten uit te voeren.

bank-balans 6

Dus wanneer Jan 30 euro wil betalen aan iemand bij een andere bank, boekt onze bank 30 euro over uit haar kasreserve. En dan komt er wel weer een betaling binnen uit de kasreserve van een andere bank, waarmee de kasreserve van onze bank weer aangevuld wordt. En zo kunnen de banken doorlopend relatief kleine bedragen aan elkaar overboeken. En wanneer de banken dat geld maar vlug genoeg heen en weer boeken, dan kunnen daar heel veel betalingen mee verricht worden.

In feite lijkt het dus net alsof de bankiers gigantisch veel geld hebben, maar is het in werkelijkheid telkens het kleine beetje uit hun kasreserve dat tussen de banken heen en weer gaat en waarmee de betalingen verricht worden. Maar bij echte banken met vele duizenden klanten is dat kleine beetje kasreserve nog een flink bedrag. Daarmee kunnen ze meestal zonder problemen ook hele grote bedragen van de ene naar de andere bank overboeken.

Giraal geld

Tot nu toe hebben we alle boekingen met bankbiljetten gedaan. Maar wanneer banken elkaar telkens met bankbiljetten moeten betalen, is dat niet zo praktisch. Die bankbiljetten zouden dan de hele tijd in gepantserde vrachtwagentjes van de ene naar de andere bank gereden moeten worden. Dat gaat tegenwoordig handiger. De banken kunnen hun bankbiljetten bij de centrale bank inwisselen tegen een tegoed. De centrale bank heeft van elke bank een rekening met het tegoed. En als de ene bank geld wil betalen aan een andere bank, dan boekt de centrale bank dit van het tegoed van de ene bank naar het tegoed van de andere bank.

bank-balans 7

Omdat de meeste betalingen worden gedaan met overboekingen, houden de banken maar weinig bankbiljetten in de kasreserve en bestaat het grootste gedeelte van de kasreserve uit een tegoed bij de centrale bank. Ook wanneer onze Voorbeeld Bank 50 euro leent van een andere bank, komt dit bij de kasreserve. (Kasreserve = 120 + 50 = 170)

En wanneer je geld leent bij een bank, dan krijg je tegenwoordig geen bankbiljetten mee naar huis, maar wordt het op je betaalrekening bijgeschreven. En zolang jij dat niet uitgegeven hebt, wordt de kasreserve van de bank niet kleiner. (Dat gebeurt pas als je het geld overboekt naar iemand die een rekening heeft bij een andere bank of wanneer je contant geld opneemt.)

Leningen

Wanneer banken geld uitlenen, lopen ze meestal een zeker risico, dat de lening niet (of niet helemaal) terugbetaald wordt. Daarom vragen de banken gewoonlijk een onderpand. Wanneer je geld voor een auto leent, en je betaalt niet terug, dan neemt de bank je auto in beslag, verkoopt hem en met de opbrengst wordt de uitstaande lening terug betaald. En als dat niet voldoende is, hou je nog een schuld aan de bank. Maar als je niet kunt betalen, dan moet de bank het restant van de lening uiteindelijk afschrijven. En als dat te vaak gebeurt, komt niet alleen de bank in problemen, maar ook de klanten die geld van de bank tegoed hebben.

We komen nu bij de tweede belangrijke spelregel. Banken moeten een Eigen Vermogen hebben dat minstens even groot is als 8% van de uitstaande leningen. [4] Anders gezegd, voor elke 8 euro Eigen Vermogen, mag de bank 100 euro uitlenen. Maar bij sommige leningen, zoals hypotheekleningen, mogen ze met hetzelfde Eigen Vermogen dubbel zoveel uitlenen en dus dubbel zoveel rente vangen. Geen wonder dus, dat banken die hypotheekleningen graag verstrekken. (Alhoewel dat nu, eind 2008, eventjes problematisch is.) Voor leningen aan de staat geldt de 8% regel niet. De staat kan immers altijd belasting heffen om de bank terug te betalen.

bank-balans 8

Dus, voor de lening aan Piet, moet onze Voorbeeld Bank ook aan die eis voldoen. (Solvabiliteits-eis.) Voor de lening van 850 euro moet de bank dus 8% van 850 =  68 euro Eigen Vermogen hebben. In ons voorbeeld heeft de bank 110 euro, dus dat is voldoende.

 Wanneer Piet elke maand 100 euro afbetaalt, komt er 100 euro in de kas en vermindert het bedrag bij Debiteur Piet met 100 euro

Maar wanneer Piet de laatste 50 euro niet terug zou betalen, dan moet de bank die laatste 50 euro afschrijven. Dan komt er niets in de kas, en vermindert Debiteur Piet toch met 50 euro. En dat betekent dat het totaal (hier de 1.130 euro) met 50 euro vermindert, en dat betekent weer dat het Eigen Vermogen van de bank met 50 euro vermindert. En als de bank naast de lening van Piet, nog andere leningen verstrekt had, dan had het zo maar kunnen gebeuren, dat de bank onvoldoende solvabel was geworden.

Debet, credit, crisis

Dat gebeurde in de Verenigde Staten, toen vooral armere mensen tegen hele lage rente hypotheken hadden gekregen, maar niet meer konden betalen toen de rente weer steeg. Veel bankiers hadden die problemen al aan zien komen en zich tegen wanbetaling verzekerd. Waar die bankiers niet mee gerekend hadden, was dat er zoveel wanbetalers kwamen, dat de verzekeraars niet meer konden betalen en failliet gingen. Zo moesten aan de debet-kant alsnog veel leningen afgeschreven worden en slonk het Eigen Vermogen aan de credit-kant. De solvabiliteit kwam in gevaar. Andere bankiers hadden die riskante hypotheekleningen in pakketjes doorverkocht aan andere banken binnen en buiten de VS. Die kopers hadden zich bij de neus laten nemen en zaten toen met besmette pakketjes leningen die niemand meer van hen wilden kopen. Zo kwamen wereldwijd heel wat banken in problemen en een aantal ging failliet. En omdat de banken van elkaar niet wisten wie er pakketjes hadden gekocht en wie er misschien failliet kon gaan, wilden ze ook elkaar geen geld meer lenen. Normaal doen ze dat dagelijks, wanneer de ene bank aan het eind van de dag nog te goed bij de centrale bank over heeft en de andere bank wat te kort komt. En als banken elkaar niet meer vertrouwen, dan moet elke bank zich maar zien te redden. En dat betekent: zorgen dat er voldoende kasreserve is, dus zo weinig mogelijk uitlenen. En omdat de meeste bedrijven afhankelijk zijn van leningen, komen de bedrijven ook in moeilijkheden. Eerst één voor één en vervolgens met bosjes tegelijk. Crisis.

 

[1] Geheimen van geld, rente en inflatie:  http://www.courtfool.info/ nl_Geheimen_van_geld_rente_en_inflatie.htm

[2] liquiditeits-eis Federal Reserve: (sinds 1992) http://www. federalreserve.gov/ monetarypolicy/0693lead.pdf (geldt niet meer)

[3] Liquiditeit in Europa: http://www.bportugal.pt/ euro/emudocs/ bce/eubankingsectorstability2005en.pdf, tabel 16

[4] De 8%  solvabiliteits-eis hebben grote internationale banken met elkaar afgesproken in het Basel I accoord in 1988. Sindsdien is er veel aan gesleuteld. Sinds 2006 geldt het Basel II accoord, met meer eisen aan de samenstelling van het kapitaal, maar ook met meer keuzevrijheid voor de banken hoe ze hun risico’s willen berekenen.

The Basel Capital Accords: http://www.parl.gc.ca/ information/library/ PRBpubs/prb0596-e.htm

Rekenvoorbeeld Solvabiliteitspercentage:  http://www.rbnz.govt.nz/ finstab/banking/ regulation/ 0091769.html#navstart

Voorstel lagere solvabiliteits-eis uit 2004: http://europa.eu/rapid/ pressReleasesAction.do?reference= MEMO/04/178&format= HTML&aged=1&language= EN&guiLanguage= en

Meer documentatie:

Bank balans: http://www.amosweb.com/ cgi-bin/awb_nav.pl?s= wpd&c=dsp&k= bank balance sheet

Geld, Financiële Markten & Financiële Instellingen, C. van Ewijk & L.J.R. Scholtens (Wolters Noordhoff)

December 2008

 

De auteur is bereikbaar via www.courtfool.info .

Als u wenst, kunt u het artikel kopiëren, doorsturen of publiceren in kranten of op het internet.

Zouden meer mensen dit artikel moeten lezen?

Op het internet hebben de lezers de macht! Zij bepalen welke informatie de wereld rond gaat! U bent zich er misschien niet van bewust, maar als elke lezer een link stuurt naar 3 geïnteresseerde personen, dan zijn er maar 20 stappen nodig om 3,486,784,401 mensen te bereiken! Wil je dat zien gebeuren? Gebruik je macht!

3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 = 3,486,784,401

 

Als u de volgende publikatie niet wilt missen, klik dan hier:

   Ik ontvang graag een berichtje zodra er een artikel in het Nederlands verschijnt.
Als de link niet werkt, stuur svp een email:
email: courtfool@xs4all.nl
onderwerp:
Subscribe articles NL